heading

heading

EL ve AYAK SAĞLIĞI UYGULAMALARI

Diabetik Ayak Uygulaması

Şeker hastalığı, yani diabet, tarih boyunca toplumların en önemli sağlık sorunlarından biri olmuştur. Yeni tedavi yaklaşımları ve geliştirilen ilaçlar sayesinde kan şeker düzeyleri kontrol altında tutulabildiğinden, diabetin ölümcül olan akut komplikasyonlarına daha az rastlamaktayız. Ancak özellikle uzun dönemde gelişen komplikasyonlar açısından durumun çok iyi kontrol altında olduğunu söylemek doğru olmayacaktır. Etkilenen organa göre farklı hastalık profilleri ortaya çıkabilmektedir. Böbreklerde nefropati, gözlerde retinopati, el ve ayaklarda nöropati ve diabetik ayak bunlardandır.


Ülkeler ve ırklar arasında diabetin genel görülme oranı % 6–7 kadardır. Diabetli hastaların hastaneye başvurma nedenlerinin %20' sini ayak sorunları oluşturmaktadır. Genel toplumda uygulanan ayak kesme ameliyatlarının % 50 – 70 kadarının diabetli hastalarda olduğu saptanmıştır. Parmağı kesilen bir diabetlide, ikinci bir ameliyat ihtiyacı riski iki yıl içinde % 50 olmaktadır. Diabetlilerin sadece %30' u ayak sorunlarından uzaktır.

Ayak bakımı ve korunması için yapılması gerekenler;
1. Ayaklar her gün 37 oC su ile yıkanılıp, yumuşak bir havlu ile kurulanacak. Parmak aralarının iyice kurulanmasına dikkat edilecek.
2. Parmak araları hariç, ayağın diğer kısımlarına nemlendirici losyon veya krem sürülecek. Özellikle, topukların çatlamasını iyi bir bakım ile önlemek gerekmektedir.
3. Ayaklar her gün kesik, sıyrık, mantar ve olası kabarcıklar açısından kontrol edilmelidir. Ayak tabanını görmek için gerektiğinde ayna kullanılmalıdır.
4. Ayaklar üşüdüğü takdirde mutlaka çorap giyilmelidir; tuğla, sıcak su şişesi, elektrikli ısıtıcı, soba bu amaçla kullanılmamalıdır. Hastanın yattığı yerde kalorifer peteği bulunmamalıdır.
5. Tırnaklar düz kesilmelidir. Kenarlarının yuvarlak kesilmesi tırnak batmasını kolaylaştırmaktadır.
6. Nasır ve ölü dokular kesilmemelidir. Nasırlar için kesinlikle nasır ilacı, yakı ve asitler kullanılmamalıdır. Bu konuda uzman podologlar tarafından işlem yapılmalıdır.
7. Çıplak ayakla kesinlikle yürünmemelidir. Ev içinde giydiği terlikler travmatize edici olmamalıdır.
8. Deniz kıyısı, havuz kenarı gibi sıcak ve sert zeminli yerlerde çıplak ayakla dolaşılmamalıdır. Ayak ağrılarını gidermek amacıyla kızgın kum ve kaplıca sularının uygulanmasının sakıncaları hastaya mutlaka anlatılmalıdır.
9. Ayakkabıların içi giymeden önce her zaman yabancı cisim, batıcı madde, pürüzlü yüzey, yırtık açısından kontrol edilmelidir.
10. Pamuklu ve yünlü çorap giyilmeli, sıkı çoraplardan kaçınılmalıdır. Çoraplar her gün değiştirilmelidir. Çorap bağı kullanılmamalıdır.
11. Ayakkabılar ayağa uygun ve rahat olmalıdır. Ayakkabılar yumuşak deri olmalıdır. Tabanları kalın olmalıdır. Bayanların yazlık ayakkabı seçiminde açık burunlu ayakkabıları tercih etmemesi önerilir.
12. Çorapsız ayakkabı giyilmemelidir.
13. Parmak aralarına bağları giren sandaletler giyilmemelidir.
14. Kışın yün çorap giyilmeli, içi yün muflonlu botlar giyilmelidir.
15. Sigara kesinlikle kullanılmamalıdır.
16. Ayakkabı satın almadan evvelki akşam her iki ayağın şekli bir karton üstüne çizilip, kesilmeli; bu kalıplar alınacak ayakkabılara denenmelidir.
17. Görmesi bozuk olan hastaların aileleri ayak bakımı açısından eğitilmelidir.
18. Ayaklar her muayenede düzenli olarak kontrol edilmelidir.
19. Hasta kendi günlük kontrolünde, olağan dışı bir olguyla karşılaşır ise; ilgili kişilerle durumu mutlaka paylaşmalıdır.